หลายครั้ง…มรดกทางวัฒนธรรมไม่ได้สูญหายไปเพราะไม่มีคุณค่า
แต่มันค่อย ๆ หายไป เพราะ “เครื่องมือของยุคสมัย” เปลี่ยนไป
ไฟล์ที่เคยเปิดได้
บทเรียนที่เคยใช้สอนได้
เสียง ภาพ ปุ่ม และการเคลื่อนไหวที่เคยมีชีวิต
วันหนึ่งกลับกลายเป็นสิ่งที่คนรุ่นหลังเข้าถึงไม่ได้อีกต่อไป
บทเรียน “อักษรธรรมล้านนา” ชุดนี้ คือหนึ่งในสื่อการเรียนรู้ที่มีคุณค่ามากในอดีต เดิมถูกสร้างขึ้นในรูปแบบ Flash เพื่อใช้เป็นบทเรียนพื้นฐานสำหรับผู้ที่สนใจเรียนรู้อักษรธรรมล้านนา มีทั้งบทนำ พยัญชนะ ตัวสะกด สระ เครื่องหมาย ตัวเลขล้านนา พร้อมรูปภาพ เสียง และปุ่มโต้ตอบที่ช่วยให้ผู้เรียนค่อย ๆ เข้าใจอักษรโบราณชุดนี้อย่างเป็นลำดับ
แต่อย่างที่เราทราบกันดี เมื่อยุคของ Flash สิ้นสุดลง สื่อเหล่านี้ก็เสี่ยงที่จะกลายเป็นเพียงไฟล์เก่าในความทรงจำ
เปิดไม่ได้ ใช้งานไม่ได้ และค่อย ๆ เลือนหายไปจากการเรียนรู้ของผู้คน
อักษรธรรมล้านนาไม่ใช่เพียงตัวหนังสือโบราณ
แต่คือร่องรอยของพระพุทธศาสนา คัมภีร์ใบลาน ชาดก วรรณกรรม ประวัติศาสตร์ โบราณคดี วิถีชีวิต และภูมิปัญญาของผู้คนในดินแดนล้านนา
เมื่อคนอ่านได้น้อยลง
เมื่อคนเขียนได้น้อยลง
สิ่งที่หายไปจึงไม่ใช่แค่ “รูปอักษร”
แต่คือประตูบานหนึ่งที่เชื่อมเราเข้ากับรากวัฒนธรรมของตนเอง
ด้วยเหตุนี้ จึงได้มีการรื้อฟื้นและจัดทำเว็บไซต์
Digital Preservation Archive: อักษรธรรมล้านนา / Lanna Dhamma Script Learning Archive
ขึ้นมาใหม่ เพื่อเก็บรักษาบทเรียน Flash ต้นฉบับเกี่ยวกับอักษรธรรมล้านนา ให้ยังสามารถเปิดเรียนได้บนเว็บเบราว์เซอร์ยุคปัจจุบัน โดยใช้ Ruffle ในการจำลองการทำงานของไฟล์ SWF ให้ใกล้เคียงต้นฉบับมากที่สุด ทั้งลำดับบทเรียน รูปแบบภาพ เสียง การเคลื่อนไหว และปุ่มโต้ตอบเดิม
เราไม่ได้สร้างใหม่เพื่อแทนที่ของเดิม
แต่พยายาม “รักษาของเดิม” ให้ยังมีชีวิตอยู่ต่อไป
ผู้สนใจสามารถเข้าไปเรียนรู้ได้ที่นี่
https://bangplus.github.io/80dhamlanna_ruffle/
ภายในเว็บไซต์มีบทเรียนทั้งหมด 7 ส่วน ได้แก่
00 บทนำอักษรธรรมล้านนา
01 พยัญชนะล้านนา
02 ตัวสะกดล้านนา
03 สระล้านนา
04 เครื่องหมายล้านนา
05 ตัวเลขล้านนา
06 ขอบคุณ
โครงการรื้อฟื้นครั้งนี้ ขอคารวะและระลึกถึงคุณูปการของผู้จัดทำสื่อการเรียนรู้ต้นฉบับ คือ
นายภัฏ กันธิยะวงค์
และขอกราบขอบพระคุณครูบาอาจารย์ ตลอดจนผู้ให้ข้อมูลในการผลิตเว็บไซต์ต้นฉบับทุกท่าน ได้แก่
ศ.ดร. อุดม รุ่งเรืองศรี
พระจตุพล จิตฺตสํวโร
พระศุภชัย ชยสุโภ
อ.เกริก อัครชิโนเรศ
คุณพิชัย แสงบุญ
คุณจารุภัทร ธนาฐิตากร
ท่านเหล่านี้คือผู้มีส่วนสำคัญในการวางรากฐานองค์ความรู้ และสร้างสื่อการเรียนรู้อันทรงคุณค่าไว้ให้คนรุ่นหลังได้สืบต่อ
การอนุรักษ์วัฒนธรรมในยุคดิจิทัล
บางครั้งอาจเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ เพียงการทำให้ “ไฟล์เก่า” กลับมาเปิดได้อีกครั้ง
แต่ความหมายของมัน อาจลึกและไกลกว่านั้นมาก
เพราะทุกตัวอักษรที่ยังถูกอ่าน
คือมรดกที่ยังไม่ตาย
และทุกการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นใหม่
คือการต่ออายุให้ภูมิปัญญาของบรรพชน
การรื้อฟื้นและเผยแพร่ครั้งนี้ สนับสนุนโดย
สำนักพิมพ์หอศิลปะมรดกกวีล้านนา
Lanna Heritage Poetry Art House (Publishing)
9/291 อาคารเดอลาพิสจรัญ 81 ชั้น 14
ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวงบางอ้อ เขตบางพลัด
กรุงเทพมหานคร 10700 ประเทศไทย
โทรศัพท์: 080-591-2910
Email: lannaheritagepoetryarthouse@gmail.com
Website: lannapoet.blogspot.com
#อักษรธรรมล้านนา #อักษรล้านนา #ภาษาล้านนา #ล้านนา #มรดกล้านนา #วัฒนธรรมล้านนา #คัมภีร์ใบลาน #ใบลาน #DigitalPreservation #LannaHeritage #LannaDhammaScript #หอศิลปะมรดกกวีล้านนา
